’n Testament is nie ’n rakproduk nie—foute kan jou erfgename duur te staan kom. Lees hoekom dit deel van deeglike boedelbeplanning moet wees.
Nota: Hierdie artikel is ʼn vertaling van die oorspronklike artikel soos aanlyn vertoon op Blue Chip Digital se webwerf. Die oorspronklike artikel (in Engels) kan hier gelees word.
’n Testament is nie ’n rakproduk nie
Deur Louis van Vuren • Blue Chip Digital • 19 Januarie 2026
Elke jaar rondom die derde kwartaal is daar ’n groot fokus op testamente. Baie professionele persone bied selfs aan om dit gratis op te stel. Hoewel dit uitstekend is dat mense aangemoedig word om hul sake in orde te kry, is daar ’n skadukant: dit laat ’n testament klink na ’n eenvoudige verbruikersproduk wat jy sommer van die rak af koop.
’n Testament behoort nie die beginpunt te wees nie, maar eerder die finale produk van deeglike boedelbeplanning. En voor jy dink boedelbeplanning is net vir die skatrykes—dink weer. Of jou boedel nou R100 000 of R100 miljoen werd is, as jy by die testament begin sonder ’n groter finansiële strategie, span jy die kar voor die perde in.
In ’n onlangse saak was ’n afgetrede regter van die Konstitusionele Hof glo onbewus daarvan dat ’n testament nie elektronies onderteken kan word nie (Mokgoro v Master of the High Court, Kimberley [2025] ZANCHC 60). Daar is ook gevalle waar finansiële adviseurs en rekenmeesters nalaat om seker te maak dat ’n testament volgens die Wet se vereistes onderteken word.
In een van hierdie sake, wat tot by die Appèlhof gevorder het (Raubenheimer v Raubenheimer [2012] ZASCA 97), het appèlregter Leach opgemerk: “Dit bly ’n nimmereindigende bron van verbasing dat soveel mense op onopgeleide adviseurs staatmaak wanneer hulle hul testamente opstel – een van die belangrikste dokumente wat hulle ooit sal onderteken.”
Daar is ’n gesegde in die finansiële wêreld: “Gratis advies is elke sent werd wat jy daarvoor betaal.”
As ’n testament nie korrek verly is nie, kan jou erfgename dalk die hof moet nader om die dokument geldig te laat verklaar. Selfs as hulle wen, is dit ’n duur en tydrowende proses wat maande of jare se onsekerheid veroorsaak. In die Delport-saak het die hof byvoorbeeld geweier om die dokument as ’n testament te aanvaar, ten spyte van die bedoeling van die oorledene.
Wat behels ware beplanning?
Voordat jy ’n enkele woord op papier sit, moet daar na die groter prentjie gekyk word:
- Bates en laste: Wat besit jy, en wat skuld jy?
- Likiditeit: Is daar genoeg kontant in die boedel om kostes te dek?
- Huweliksbedeling: Hoe beïnvloed jou huwelikstatus jou bates?
- Gesinsdinamika: Wat is jou drome en planne vir jou geliefdes?
- Uitsluitings: Verstaan jy watter bates (soos aftreefonds-voordele) buite jou boedel val?
Moenie swig voor die versoeking van ’n vinnige, goedkoop of gratis opsie as ’n permanente oplossing nie. Dit kan dalk as ’n tydelike noodmaatreël dien, maar vir blywende gemoedsrus het jy kundige, holistiese advies nodig.
Onthou: ’n Goeie testament beskerm nie net jou bates nie, maar ook jou nalatenskap.
